Asset Publisher Asset Publisher

Grzyby

Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów, czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń, czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać - odpowiedzi na te i inne pytania.

Kogo mogę się poradzić w sprawie zebranych w lesie grzybów?

Podstawową zasadą jest zbieranie tylko i wyłącznie owocników grzybów, które dobrze znamy. Nie należy zbierać osobników zbyt młodych, bo to utrudnia określenie gatunku oraz zbyt starych, które z kolei mogą być toksyczne. Jeżeli nie jesteśmy pewni, czy  znaleziony  grzyb jest przydatny do spożycia, to lepiej pozostawić go w lesie.

Aby nauczyć się prawidłowego zbierania grzybów i rozpoznawania gatunków warto uczestniczyć w organizowanych przez nadleśnictwa grzybobraniach. Informacje o nich znajdziecie na stronie www.lasy.gov.pl oraz stronach jednostek. Warto szukać porady w punktach skupu i u grzyboznawców - nadleśnictwa nie zajmują się ocenianiem grzybów. Bezpłatnych porad na temat zebranych w lesie grzybów udzielają wszystkie terenowe stacje sanitarno-epidemiologiczne, które znajdują się w każdym powiatowym mieście. Prowadzą one także rejestry grzyboznawców, którzy udzielają porad.

W przypadku wystąpienia po spożyciu grzybów nudności, bólów brzucha, biegunki, czy podwyższonej temperatury należy wywołać wymioty i jak najszybciej zgłosić się do lekarza. Wezwany w porę może uratować życie. Nie należy lekceważyć takich objawów. Trzeba też pamiętać, że przy zatruciach muchomorem sromotnikowym występuje faza pozornej poprawy, później stan chorego gwałtownie się pogarsza.

Czy grzyby w lesie można zbierać bez ograniczeń?

Grzyby w polskich lasach można zbierać bez ponoszenia jakichkolwiek kosztów i w zasadzie bez ograniczeń, ale są pewne wyjątki. Nie wolno ich zbierać w niektórych częściach lasu, gdzie jest stały zakaz wstępu:  na uprawach do 4m wysokości, w drzewostanach nasiennych i powierzchniach doświadczalnych, w ostojach zwierzyny. Nie wolno ich także zbierać na obszarach chronionych: w rezerwatach i parkach narodowych. Rygorystycznie należy przestrzegać zakazu wstępu na tereny wojskowe.

Należy oszczędzać duże, stare owocniki grzybów, gdyż nie są atrakcyjne kulinarnie, a  mają duże znaczenie dla rozwoju grzybów. Jeśli wiemy, że jakiś grzyb jest rzadki i ginący to także oszczędźmy go, nawet jeśli jest jadalny. Niezależnie od miejsca występowania część gatunków grzybów podlega całkowitej ochronie gatunkowej – poznaj dokładnie listę tych grzybów zanim wybierzesz się do lasu.

Czy znalezione grzyby należy wykręcać, czy wycinać?

To pytanie jest zadawane od niepamiętnych czasów. Powstało zapewne tuż po słynnym dylemacie dotyczącym jaja i kury. Skoro jest tyle gatunków rozmaitych grzybów to spokojnie możemy stosować oba sposoby. Każdy jest dobry, ale  stosowany z rozsądkiem. Większe owocniki grzybów lepiej jest wyciąć, ze względów praktycznych, bo zaoszczędzamy sobie pracy przy czyszczeniu grzybów. Naturalnie nie w połowie trzonu, jak to nieraz widać przy zbiorze podgrzybków w celach zarobkowych. Możemy delikatnie podważyć także owocnik grzyba koniuszkiem noża. Wycinamy jak najniżej, odgarniając dokładnie ściółkę i uważając, aby nie uszkodzić grzybni. Potem starannie przykrywamy to miejsce, aby grzybnia nie wysychała. Resztka trzonu grzyba szybko zgnije lub zjedzą ją ślimaki.

Grzyby blaszkowe, takie jak kurka, zielonka czy rydz lepiej jest wykręcać. Należy je wyjąć z podłoża tak, aby nie uszkodzić trzonu i także dokładnie zakryć grzybnię ściółką. Tak wyjęty owocnik łatwiej rozpoznać co do gatunku, a jest to bardzo istotne, aby wyeliminować pomylenie zielonki, gołąbka czy pieczarki z  muchomorem zielonkawym. Rozpoznaje się go m.in. po pochwie u podstawy trzonu, stąd nie można takich grzybów wycinać. Pamiętajmy, że jeden średni owocnik to dawka śmiertelna dla człowieka.

Jak zbierać i przechowywać grzyby zanim trafią do kuchni?

Pierwsza zasadą jest zbieranie tylko znanych nam grzybów. Unikniemy wtedy zatrucia na pozór apetycznie wyglądającymi, ale groźnymi dla naszego zdrowia owocnikami. Zbieramy tylko owocniki zdrowe, nieuszkodzone i młode, ale nie zbyt młode, bo wtedy trudno rozpoznać gatunek grzyba. Pozostawiamy w nienaruszonym stanie grzyby niejadalne, nieznane nam oraz osobniki stare, które pozostawiamy jako „nasienniki". Najczęściej i tak  są robaczywe. Czy wiecie dlaczego grzyby są robaczywe? Te „robaki", które dziurawią nasze grzyby, szczególnie z letnich zbiorów, to larwy (czerwie) muchówek. Właśnie w grzybach przechodzą część swojego rozwoju.

Warto także pamiętać, że owocniki grzybów to żyjące organizmy, które nawet po zerwaniu nadal rozwijają się i oddychają wydzielając dwutlenek węgla i wodę. Dlatego bardzo ważne jest prawidłowe przechowywanie owoców grzybobrania. Najlepsze są szerokie, wiklinowe koszyki, a nie plastikowe wiadra, torby czy woreczki. Nawet najpiękniejsze owocniki szlachetnych gatunków grzybów mogą być przyczyną zatrucia, gdy przechowywane będą w foliowej torebce i ulegną zaparzeniu. Często wybieramy się na grzybobranie daleko od domu. W trakcie szybko postępujących procesów gnilnych wywołanych złym przechowywaniem grzybów wydzielają się toksyny, szkodliwe dla naszego zdrowia. Dlatego nawet powszechnie znane kurki czy podgrzybki mogą nam zaszkodzić, gdy je źle przechowamy.


Asset Publisher Asset Publisher

Zurück

Charakterystyka Nadleśnictwa Ostrowiec Świętokrzyski

Charakterystyka Nadleśnictwa Ostrowiec Świętokrzyski

Nadleśnictwo Ostrowiec Św. jest jedną z 23 jednostek organizacyjnych Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Radomiu.

1. Rys historyczny Nadleśnictwa Ostrowiec Św.:

      Grunty zarządzane obecnie przez Nadleśnictwo Ostrowiec Świętokrzyski, na przestrzeni lat, wchodziły w skład kilku Nadleśnictw: Ostrowiec, Bałtów, Ożarów (Ćmielów). Nadleśnictwo Ostrowiec zostało utworzone w 1945 roku z lasów własności prywatnej, przejętych  na rzecz Skarbu Państwa  na mocy dekretu PKWN z dnia 12.12.1944 r. oraz częściowo z lasów państwowych i lasów byłego Towarzystwa Akcyjnego „Starachowice”. Lasy znajdujące się w kompleksie „Zagaje” stanowiły przed 1939r. własność państwową i podlegały administracyjnie Nadleśnictwu  Rataje.

       Na mocy dekretu PKWN przejęto na rzecz Skarbu Państwa, lasy stanowiące własność prywatną właścicieli ziemskich i utworzono Nadleśnictwo Ożarów z siedzibą kolejno: w Bałtowie, Ożarowie, Ćmielowie. W roku 1959 zmieniono nazwę Nadleśnictwa Ożarów na Nadleśnictwo Ćmielów.

       Z dniem 1.10.1946 wyłączono z Nadleśnictwa Ożarów część kompleksów leśnych o powierzchni 3582,54 ha i utworzono Nadleśnictwo Bałtów z siedzibą w miejscowości Glina.

       Nadleśnictwo tworzyły dawne majątkowe lasy własności prywatnej: księcia Ksawerego Drucki-Lubeckiego - (majątki: Narożniki, Ulów, Dunale pow.-2178,31 ha), Gombrowicza - (majątek Potoczek pow.- 990,96 ha), Jankowskiego - (majątek Pętkowice pow.- 413,27 ha).         

       W wyniku Zarządzenia Nr Np-4-003/72 Dyrektora OZLP w Radomiu z dnia 20.11.1972 r.    z dniem 1.01.1973 r. zlikwidowano Nadleśnictwo Bałtów jako samodzielną jednostkę administracyjną Lasów Państwowych, a grunty włączono do Nadlesnictwa Ostrowiec jako obręb Bałtów.

 

2. Położenie administracyjne:

Według podziału administracyjnego kraju grunty Nadleśnictwa Ostrowiec Świętokrzyski są usytuowane we wschodniej części województwa świętokrzyskiego, na terenie czterech powiatów:

  • opatowskiego w 4 gminach: Ożarów w tym miasto, Sadowie, Tarłów, Wojciechowice;
  • ostrowieckiego w 6 gminach: Bałtów, Bodzechów, Ćmielów w tym miasto, Kunów w tym miasto, Ostrowiec Świętokrzyski, Waśniów;
  • sandomierskiego w 2 gminach: Dwikozy, Zawichost w tym miasto;
  • starachowickiego w gminie Brody.
     
  • Gmina,

    Powiat,

    Województwo

    Grupy kategorii użytkowania

    Ogółem

    Leśna
     zalesiona

    Leśna
    niezalesiona

    Związana z gospodarką leśną

    Lasy razem

    Nieleśna

    Powierzchnia  [ha]

    1

    2

    3

    4

    5

    6

    7

    gm. Ożarów w tym miasto

    1171,7584

    6,0283

    20,8731

    1198,6598

    10,4377

    1209,0975

    gm. Sadowie

    1,8900

    0,2200

    -

    2,1100

    -

    2,1100

    gm. Tarłów

    350,1397

    11,0924

    3,5206

    364,7527

    3,0600

    367,8127

    gm. Wojciechowice

    78,8734

    0,3568

    1,1566

    80,3868

    0,5832

    80,9700

    powiat opatowski

    1602,6615

    17,6975

    25,5503

    1645,9093

    14,0809

    1659,9902

    gm. Bałtów

    3343,5582

    5,8190

    97,9188

    3447,2960

    26,3594*

    3473,6554*

    gm. Bodzechów

    2156,5739

    6,8842

    57,2161

    2220,6742

    16,1714

    2236,8456

    gm. Ćmielów w tym miasto

    2799,2555

    21,5190

    64,4169

    2885,1914

    39,2590

    2924,4504

    gm. Kunów w tym miasto

    4224,1046

    28,4488

    112,6087

    4365,1621

    29,1742

    4394,3363

    gm. Ostrowiec Świętokrzyski

    28,3127

    1,2419

    0,7149

    30,2695

    0,0319*

    30,3014*

    gm. Waśniów

    196,5709

    0,7170

    2,8211

    200,1090

    1,4419

    201,5509

    powiat ostrowiecki

    12748,3758

    64,6299

    335,6965

    13148,7022

    112,4378*

    13261,1400*

    gm. Dwikozy

    91,9511

    -

    0,4789

    92,4300

    5,0200

    97,4500

    gm. Zawichost w tym miasto

    368,1596

    0,2069

    5,0590

    373,4255

    -

    373,4255

    powiat sandomierski

    460,1107

    0,2069

    5,5379

    465,8555

    5,0200

    470,8755

    gm. Brody

    2122,6744

    11,3796

    67,5690

    2201,6230

    22,0654

    2223,6884

    powiat starachowicki

    2122,6744

    11,3796

    67,5690

    2201,6230

    22,0654

    2223,6884

    województwo
    Świętokrzyskie

    16933,8224

    93,9139

    434,3537

    17462,0900

    153,6041*

    17615,6941*

    Ogółem

    16933,8224

    93,9139

    434,3537

    17462,0900

    153,6041*

    17615,6941*

    Tabela 1. Zestawienie powierzchni w zarządzie Nadleśnictwa Ostrowiec Świętokrzyski wg jednostek podziału administracyjnego kraju.


3. Podział powierzchniowy:

         Podział powierzchniowy gruntów Nadleśnictwa jest podziałem w głównej mierze regularnym, na ogół sztucznym, w niektórych miejscach opartym o przebiegające przez jego tereny drogi publiczne i leśne. Siatkę podziału powierzchniowego tworzą linie ostępowe oraz przecinające je pod kątem prostym lub zbliżonym do prostego, linie oddziałowe.

       Podział powierzchniowy oznaczony jest na gruncie kamiennymi słupami oddziałowymi, umieszczonymi na skrzyżowaniach linii podziału powierzchniowego. Większość tych linii jest dobrze widoczna, a ich szerokość wynosi 6 lub 4 m.

          Wg stanu na 01.01.2024 roku, całość gruntów Nadleśnictwa podzielona jest na 2 obręby leśne, w skład których wchodzi 16 leśnictw. Ich szczegółową powierzchnię z podziałem na podstawowe grupy użytków oraz przynależność oddziałów przedstawiono w zamieszczonej poniżej tabeli.

     

Nr

Nazwa leśnictwa

Siedziba

Powierzchnia [ha]

Powierzchnia ogółem [ha]

Grunty leśne

Grunty nieleśne

zalesione i niezalesione

związane z gosp. leśną

1

2

3

5

6

7

8

01

Czyżów

9l

1 028,24

14,08

8,14

1 050,46

02

Stróża

49b

1 039,95

18,52

10,52

1 068,99

03

Skałecznica

64i

1 125,73

31,25

9,57

1 166,55

04

Piaski

147p

1 063,01

17,05

15,15

1 095,21

05

Przyborów

201j

1 035,40

26,82

11,15

1 073,37

06

Jeziórko

Wieś Magonie

959,54

27,93

16,01

1 003,48

1

Razem Obręb Ćmielów                        

6 251,87

135,65

70,54

6 458,06

07

Potoczek

349n

925,33

21,85

5,85

953,03

08

Zamoście

349n

806,27

14,68

7,41*

828,36*

09

Narożniki

349n

897,01

23,69

7,56

928,26

10

Bałtów

435s

1 067,64

43,29

7,62

1 118,55

11

Zwierzyniec

125k

1 237,38

28,89

6,60*

1 272,87*

12

Jeleniec

77d

1 136,41

30,42

1,00

1 167,83

13

Janik

144j

993,39

22,57

10,44

1 026,40

14

Sadłowizna

162g

1 134,34

39,42

13,59

1 187,35

15

Połągiew

221y

1 334,98

47,56

12,56

1 395,10

16

Krynki

294k

1 243,34

26,72

10,41

1 280,47

2

Razem
Obręb Ostrowiec

10 776,09

299,09

83,04

11 158,22

    Obręby razem

17 027,96

434,74

153,58

17 616,20

        Tabela 2. Podział na leśnictwa w Nadleśnictwie Ostrowiec Świętokrzyski.

 

4. Charakterystyka warunków przyrodniczych w Nadleśnictwie Ostrowiec Św.

     4.1. Regionalizacja przyrodniczo-leśna

Według regionalizacji przyrodniczo-leśnej, lasy Nadleśnictwa Ostrowiec Świętokrzyski położone są na terenie Krainy Małopolskiej (VI) oraz następujących mezoregionach:

Obręb Ćmielów

  • Kraina Małopolska (VI)
  • mezoregion - Wyżyny Zachodniolubelskiej (VI.4) 
    • mezoregion - Przedgórza Iłżeckiego (VI.22)
    • mezoregion - Opatowski (VI.28) 
    • mezoregion - Niziny Nadwiślańskiej (VI.29) - poza gruntami LP.

Obręb Ostrowiec

  • Kraina Małopolska (VI)
  • mezoregion - Równiny Radomsko-Kozienickiej (VI.3)
  • mezoregion - Wyżyny Zachodniolubelskiej (VI.4)
  • mezoregion - Przedgórza Iłżeckiego (VI.22)
  • mezoregion - Puszczy Świętokrzyskiej (VI.23)
  • mezoregion - Opatowski (VI.28)

 

     4.2. Warunki glebowe, klimatyczne i wodne

          4.2.1. Warunki glebowe
       
Na terenie Nadleśnictwa przeważającą grupą utworów geologiczno-glebowych są osady akumulacji lodowcowej (piaski wodnolodowcowe, gliny zwałowe, pyły zastoiskowe, piaski zwałowe) charakteryzujące się wysokim stopniem trofizmu, występujące na żyźniejszych siedliskach borów i lasów mieszanych oraz lasów świeżych. Znaczny udział stanowią: zwietrzeliny skał starszych od czwartorzędu (zwietrzeliny skał mezozoicznych kredowych i jurajskich: piaszczyste, gliniaste, pylaste), które są podłożem dla siedlisk wyżynnych oraz osady akumulacji bagiennej i rzecznej (torfy i mursze) związane z siedliskami wilgotnymi i bagiennymi, a niekiedy łęgowymi. Utwory akumulacji  lodowcowej, zalegające na zwietrzelinach skał starszych występują głównie na siedliskach lasów mieszanych lasów świeżych. Utwory akumulacji eolicznej (piaski eoliczne, piaski eoliczne wydm śródlądowych) stanowią podłoże dla ubogich siedlisk borów, borów mieszanych, rzadko uboższych lasów mieszanych.

       W ścisłym związku z utworami geologiczno-glebowymi, składem mechanicznym gleb
i warunkami wilgotnościowymi wyróżniono i opisano 16 typów gleb, wg obowiązującej aktualnie klasyfikacji gleb leśnych Polski (PTG 2000).

          4.2.2. Warunki klimatyczne w Nadleśnictwie

       Zgodnie z regionalizacją klimatyczną przedstawioną w opracowaniu Klimat Polski, teren Nadleśnictwa Ostrowiec Świętokrzyski zalicza się do Regionu Wschodniomałopolskiego (R-XXI) i Regionu Sandomierskiego (R-XXII).

       Region Wschodniomałopolski obejmuje wschodnią część Wyżyny Małopolskiej, zachodni fragment Wyżyny Lubelskiej oraz południowy skraj Niziny Mazowieckiej.

       Odznacza się ona klimatem przejściowym między klimatem środkowoeuropejskim i subkontynentalnym. Cechą charakterystyczną omawianego obszaru jest mała liczba dni z pogodą umiarkowanie ciepłą.

       Rozkład wiatrów jest typowy dla terenów nizinnych Polski centralnej. W okresie letnim dominują wiatry z kierunków zachodnich i północno-zachodnim, a zimą południowo-zachodnie
i wschodnie. Natężenie wiatrów jest słabe i średnie.

Region Sandomierski obejmuje Kotlinę Sandomierską. Region wyróżnia się bardzo licznymi dniami z pogodą umiarkowanie ciepłą i słoneczną. Charakterystyczne dla omawianego terenu jest bardzo częste pojawienie się dni przymrozkowych umiarkowanie zimnych.

  4.2.3. Warunki wodne w Nadleśnictwie

Zgodnie z ,,Podziałem hydrograficznym Polski” (Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej  część 1 i 2 - Warszawa 2005) obszar Nadleśnictwa Ostrowiec Świętokrzyski położony jest
w dorzeczu Wisły i obejmuje następujące zlewnie:

- pierwszego rzędu  - Wisła,

- drugiego rzędu     - Kamienna, Opatówka,

- trzeciego rzędu     - Świślina, Kamionka,

- czwartego rzędu   - Węgierka, Pokrzywianka.

Grunty Nadleśnictwa Ostrowiec Świętokrzyski położone są w zasiegu lewobrzeżnej zlewni  Wisły.

Cieki wodne zasilają zbiorniki wodne takie jak: zalew w Brodach, zalew w Wiórach, zbiornik „Topiołki” w Piaskach Brzóstowskich, zbiornik w Gutwinie, Czarne Jezioro w Dębnie.

  Ponadto występują mniejsze cieki wodne takie jak: Modła, Struga Denkowska, Łacha, Stare Wiślisko, Przepaść, Czyżówka, które zbierają wody z tego terenu, spełniając ważną rolę gospodarce wodnej. Mniejsze cieki wodne płynące w kompleksach leśnych, niekiedy wpływają do bezodpływowych obniżeń terenu, o nieprzepuszczalnym podłożu, przyczyniając się do powstawania obszarów podmokłych, gromadzących znaczne zasoby wody.

 

Typy siedliskowe lasu (TSL) w Nadleśnictwie 

       Typ siedliskowy lasu (TSL) - podstawowa jednostka w klasyfikacji siedlisk leśnych, obejmująca wszystkie powierzchnie leśne o zbliżonych warunkach siedliskowych wykazując podobne możliwości produkcyjne. Diagnoza typów siedliskowych lasu jest wykorzystywana przy planowaniu i doborze gatunków drzew, preferowanych w danych warunkach siedliska. Typy siedliskowe lasu mogą się różnić składem florystycznym, strukturą, trwałością, żyznością i wilgotnością gleby, klimatem, ukształtowaniem terenu i jego budową geologiczną.                                             

 

Typ siedliskowy lasu

Nadleśnictwo

 
 

[ha]

[%]

 

1

2

3

 

Bs

4,04

0,02

 

Bśw

675,01

3,96

 

BMśw

3948,41

23,19

 

BMw

58,90

0,35

 

LMśw

8197,45

48,14

 

LMw

83,05

0,49

 

Lśw

2534,75

14,88

 

Lw

38,24

0,22

 

Ol

47,48

0,28

 

OlJ

43,68

0,26

 

12,57

0,07

 

BMWyżśw

18,00

0,11

 

LMWyżśw

629,67

3,70

 

KMWyżw

6,24

0,04

 

LWyżśw

729,04

4,28

 

LWyżw

1,43

0,01

 

Razem

17027,96

100,00

 

     Tabela 3. Udział powierzchniowy typów siedlisk lasu w Nadleśnictwie.

 

       Typami siedliskowymi lasu obejmującymi największe powierzchnie w Nadleśnictwie Ostrowiec Świętokrzyski są: LMśw (48,14%), BMśw (23,19%) i Lśw (14,88%) o łącznej powierzchni 14680,61 ha, co stanowi 86,21% całej powierzchni leśnej w Nadleśnictwie.

       W zestawionej poniżej tabeli przedstawiono rozdział powierzchni leśnej Nadleśnictwa na zasadnicze grupy siedlisk pod względem żyzności, fizjografii i uwilgotnienia. Wynika z niej, że w Nadleśnictwie Ostrowiec Świętokrzyski największy udział mają siedliska lasów mieszanych ze świeżym wariantem uwilgotnienia.
     
 Lasy Nadleśnictwa cechuje dość duża żyzność, gdyż lasy mieszane i lasy obejmują ponad 72% powierzchni leśnej. Pod względem uwilgotnienia we wszystkich obrębach leśnych dominują siedliska świeże.

 

5. Gospodarka leśna na gruntach niebędących własnością Skarbu Państwa

      Nadleśnictwo Ostrowiec Świętokrzyski od 2022 roku nie sprawuje nadzoru nad lasami niepaństwowymi, tj. lasami położonymi w jego zasięgu terytorialnym, ale poza jego zarządem. Nadzór nad tymi lasami sprawują właściwe terytorialnie starostwa powiatowe.  Nadleśnictwo sporządza jednak nieodpłatnie plany zalesień i plany inwestycyjne w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (WPR 2023-2027).